EGR Valfi
Merhabalar değerli Sakarya Egzoz okurları. EGR valfi dizel ve benzin motorlarının en önemli parçalarından biridir. EGR valfi neredeyse tüm otomobillerde mevcut olan içten yanmalı motorlarda bulunur ve üreticiler motor tasarımını bu valf olmadan yapamazlar.
Günler geçtikçe önem taşımaya başlayan düşük emisyon değerlerine ise büyük katkısı vardır. Bu sebepten de valfler motorlar için vazgeçilmezdir. Exhaust Gas Recirculation kelimesi EGR’nin açılımıdır. EGR kısaltmasının açılımının Türk Dil Kurumu’ndaki karşılığı ise Egzoz Gazları Devirdaimi olarak yer bulmaktadır. Bu valfin amacı ise silindirler içerisinden atılan egzoz gazlarının yüzde 6 ve yüzde 10 aralığındaki miktarını emme manifoldu üzerinden temiz hava ile karışarak silindirler içerisine tekrar geri dönmesini sağlamaktır.
Egzoz gazlarının ne kadar kullanılacağının kararını ise motor beyni verir. EGR valfleri genellikle günümüzde elektronik kontrollü yapılmaktadır. Silindirler içerisinde bulunan egzoz gazlarının yanma sürecine tekrar dahil olması sonucu Nitrik Oksit (NO) ve Azot Dioksit (NO2) gibi zararlı gazların tekrar yanması sağlanır. Silindirden atılan bu gazların büyük bir kısmı da EGR hattına doğru döner.
Bazı motorlarda bulunan ara soğutucuda sıcaklığı düşürülen egzoz gazları, EGR valfinin müsaade ettiği ölçüde emme manifoldunda taze hava ile karışır ve yanma döngüsüne tekrar girerek yanar. Egzoz gazlarının bir kısmının tekrar yanması sonucunda ortaya çıkan sonuçlara bakılacak olursa; egzoz gazının emisyon değerleri düşer, silindirler içerisindeki yanma sıcaklığı düşer, egzoz gazlarının tekrar yanması verimi yükseltir, verimin artması sonucu yakıt tüketimi olumlu etkilenir, yanma sıcaklığının düşmesi sonucu motor daha sağlıklı olur.
500 kelimelik profesyonel genişletme
EGR sistemi modern motor teknolojisinin merkezinde yer alır ve özellikle emisyon normlarının her geçen yıl daha da sertleştiği günümüzde, araç üreticilerinin çevreye uyum sağlamasında kritik rol oynar. NOx gazlarının oluşumunu düşürmek için yanma sıcaklığını azaltmak en etkili yöntemdir. Çünkü NOx oluşumu doğrudan yanma odasındaki sıcaklıkla ilişkilidir. EGR valfi tam olarak bu noktada devreye girerek yüksek sıcaklıklarda oluşan zararlı gazları tekrar yanma sürecine sokar ve yanma sıcaklığını 150°C – 300°C civarında düşürür. Bu sadece emisyonları azaltmakla kalmaz, motorun daha stabil ve uzun ömürlü çalışmasına da destek olur.
Elektronik kontrollü EGR valflerinde motor sıcaklığı, yük durumu, hız, gaz pedalı konumu ve hava debisi gibi birçok parametre motor kontrol ünitesi tarafından analiz edilir. ECU tarafından belirlenen ideal zaman ve miktarda valf açılır, böylece yalnızca gerektiği anda devrede olarak maksimum verim sağlar. Bu hassas çalışma prensibi, EGR valfinin motorun sağlıklı çalışmasında ne kadar kritik bir görev üstlendiğini göstermektedir.
EGR valflerinde yaşanan en yaygın arızalar kurum birikimidir. Dizel motorlar yapıları gereği daha fazla kurum ürettiğinden EGR valfleri zamanla bu kurumla kaplanır ve açma–kapama görevini doğru yapamaz hale gelir. Bu durumda araçta çekiş düşüklüğü, tekleme, rölanti dalgalanması, siyah duman, yüksek yakıt tüketimi ve motor arıza ışığının yanması gibi belirtiler ortaya çıkar. Özellikle şehir içi kısa mesafe kullanım, sürekli düşük devir ve kalitesiz yakıt bu kurum oluşumunu hızlandırır.
Dolayısıyla EGR valfi sadece çalışırken fayda sağlayan bir parça değil; aynı zamanda düzenli bakım gerektiren motor bileşenidir. Valfin temizliği profesyonel ekipmanlarla yapılmalı, rastgele kimyasal spreyler kullanılmamalıdır. Çünkü bilinçsiz temizleme işlemleri hem valfe hem de EGR soğutucusuna zarar verebilir.
Bazı sürücüler performans artışı sağladığı düşüncesiyle EGR iptali yaptırmak isteyebilir; fakat bu işlem uzun vadede motora ciddi zarar verir. EGR’nin iptal edilmesi yanma sıcaklığını yükseltir, piston ve supaplarda aşırı ısı oluşumuna neden olur ve turbo aşırı basınç nedeniyle daha erken yıpranır. Ayrıca NOx değerleri katlanarak artacağı için araç hem çevre standartlarına uymaz hem de muayeneden geçemez.
EGR soğutucusu da sistemin önemli parçalarındandır. Sıcak egzoz gazları bu soğutucudan geçerek daha düşük sıcaklıkta emme manifolduna yönlendirilir. Bu nedenle soğutucunun tıkanması, kaçak yapması veya çatlaması EGR performansını doğrudan etkiler. Araçta sürekli su eksiltme, beyaz duman veya performans kaybı gibi belirtiler görülüyorsa EGR soğutucusu mutlaka kontrol edilmelidir.
EGR sistemi yalnızca emisyonu düşüren bir parça değildir; motor sağlığını koruyan, yakıt tüketimini optimize eden ve turbo dahil pek çok bileşeni destekleyen kritik bir mekanizmadır. Düzenli bakım, kaliteli yakıt ve uygun kullanım koşulları sayesinde EGR valfi uzun yıllar sorunsuz hizmet verir.
